آدرس IP چیست؟

Alamat IP (Internet Protocol address) ialah format alamat piawai yang ditakrifkan oleh Protokol Internet. Ia memperuntukkan alamat logik kepada setiap rangkaian dan setiap hos di internet, membolehkan peranti berkomunikasi antara satu sama lain sambil mengabstrakkan perbezaan pada perkakasan fizikal asas.

Alamat IP digunakan untuk mengenal pasti komputer (atau telefon pintar) di internet. Dalam situasi harian, setiap peranti yang disambungkan ke rangkaian mesti mempunyai alamat IP supaya dapat berkomunikasi dengan betul. Satu analogi yang mudah difahami ialah membandingkan komputer peribadi dengan telefon: alamat IP umpama nombor telefon, manakala penghala (router) di internet berfungsi seperti sistem pertukaran yang menghala “panggilan” (permintaan) ke destinasi yang betul.

Alamat IP ialah asas komunikasi dalam rangkaian TCP/IP. Setiap peranti yang disambungkan ke rangkaian mesti mempunyai alamat IP.

Alamat IPv4 yang paling biasa digunakan hari ini mempunyai panjang 32 bit dan lazimnya dibahagikan kepada empat nombor binari 8-bit (iaitu empat bait). Alamat IP biasanya ditulis dalam notasi perpuluhan bertitik (dotted-decimal) dalam bentuk a.b.c.d, di mana a, b, c dan d ialah nombor bulat perpuluhan antara 0 hingga 255.

Sebagai contoh, alamat IP dalam notasi perpuluhan bertitik 100.4.5.6 mewakili nombor binari 32-bit berikut:

01100100.00000100.00000101.00000110

IPv4 dan IPv6

Alamat IP yang biasa digunakan secara umum terbahagi kepada dua kategori utama: IPv4 dan IPv6.

· IPv4 menggunakan panjang alamat 32 bit dan terdiri daripada empat segmen bernombor, setiap satunya dengan nilai maksimum 255.
· IPv6 menggunakan panjang alamat 128 bit, sekali gus menyediakan ruang alamat yang jauh lebih besar.

Format Alamat IP

Alamat IP boleh dihuraikan seperti berikut:

· Alamat IP = alamat rangkaian + alamat hos
· Alamat IP = alamat rangkaian + maklumat subnet + alamat hos

Alamat IP yang ringkas mengandungi dua maklumat penting: alamat rangkaian dan alamat hos.

Contoh: 192.168.1.100

Ambil alamat IPv4 192.168.1.100 sebagai contoh. Dalam kes ini, alamat tersebut boleh ditafsirkan seperti berikut:

· Alamat rangkaian: 192.168.1 (tiga segmen pertama)
· Alamat hos: 100 (segmen terakhir)

Jika subnetting digunakan, struktur alamat IPv4 menjadi lebih kompleks. Sebagai contoh, apabila topeng subnet (subnet mask) 255.255.255.0 digunakan, alamat itu boleh ditafsirkan seperti berikut:

· Alamat rangkaian: 192.168.1
· Julat subnet: ditakrifkan oleh topeng subnet
· Alamat hos: 100

Contoh di atas menunjukkan satu contoh pengalamatan IPv4 yang ringkas. Dalam rangkaian sebenar, reka bentuk subnet boleh menjadi jauh lebih kompleks dan struktur alamat IP mungkin berbeza-beza. Alamat IPv6 menggunakan bentuk perwakilan yang berbeza, tetapi prinsip asasnya adalah serupa.

Kelas Alamat IP (A/B/C/D/E)

Berdasarkan ID rangkaian (network ID), alamat IP secara tradisinya dibahagikan kepada lima kelas:

· Kelas A – Digunakan untuk rangkaian yang sangat besar. Alamat IP dengan oktet pertama antara 1 hingga 126 tergolong dalam kelas ini.
· Kelas B – Digunakan untuk rangkaian bersaiz sederhana. Alamat IP dengan oktet pertama antara 128 hingga 191 tergolong dalam kelas ini.
· Kelas C – Digunakan untuk rangkaian kecil hingga sederhana. Alamat IP dengan oktet pertama antara 192 hingga 223 tergolong dalam kelas ini.
· Kelas D – Digunakan untuk multicast. Alamat-alamat ini mempunyai tiga bit pertama bernilai 1 dan bit keempat bernilai 0.
· Kelas E – Dikhaskan untuk tujuan eksperimen. Alamat-alamat ini serupa dengan kelas D, tetapi bit keempatnya juga ditetapkan kepada 1.

Nota: Dalam rangkaian moden, peruntukan alamat IP dan penghalaan (routing) adalah berdasarkan CIDR dan awalan subnet, bukannya pada kelas alamat. Namun begitu, pengelasan A/B/C/D/E masih digunakan secara meluas untuk tujuan pembelajaran dan perbincangan umum.

Untuk pemahaman yang lebih mendalam tentang alamat IP dan jawapan kepada soalan-soalan lazim, sila rujuk Soalan Lazim Alamat IP (FAQ).